الوقوع است يعنى خلاف ظاهر لفظ اجماع است و نياز به اثبات و قرينه دارد و آن احتمالى ارزشمند است كه عقلائى باشد و قانونيت داشته باشد و آن عبارتست از حمل اللفظ على ظاهره ما لم يصرف عنه صارف و خوشبختانه كلمهء اجماع عند العامه و الخاصة ظهور در اتفاق الكل دارد و به ساير احتمالات اعتنا نمىشود پس در مقام ثبوت بايد گفت اين اجماعات منقوله براى ما نقل سبب مىكنند بخصوص اگر ناقل بگويد : اگر مخالفت فلانى نبود مسئله اجماعى مىشد كه معلوم است روى تتبع مىگويد يا بگويد : اين مسئله اجماعى است ولى در فلان مسئله علماء اختلاف دارند خوب پيدا است كه روى تتبع مىگويد البته گاهى به لحاظ قرائن خارجيه مطلب متفاوت مىشود فى المثل از جهت عبارت يكى اتفاق الكل را نقل مىكند و يكى اتفاق معروفين را يا از جهت مسئله گاهى در مسأله‌اى ادعاى اجماع مىشود كه قديمه است و گاهى در مسئله مستحدثه كه تا به حال اصلا معنون نبوده و نيز بحسب افراد ناقل گاهى مجتهدى نقل اجماع مىكند كه هفتاد سال از عمرش سپرى شده و فقه را زير و رو كرده و گاهى مجتهد جوان در اوائل سنين اجتهاد ادعاى اجماع مىكند كه مسلّم اين‌ها مساوى نيستند و بعضى قوىتر از بعض ديگرند ولى به‌هرحال ما از ظاهر كلام يا با كمك قرائن اتفاق الكل را حد اقل در عصر واحد بدست آورديم براى ما ارزش دارد و نقل سبب شد منتهى با انضمام امارات ديگر به نتيجه خواهيم رسيد كه نتيجه گاهى : كشف قول معصوم است قطعا و گاهى كشف دليل قطعى است و گاهى كشف دليل ظنى معتبر است و هركدام كه باشد در باب فقه ارزش دارد .